Op de bodem van de Noordzee liggen duizenden wrakken uit de Eerste en Tweede Wereldoorlog. Veel daarvan bevatten nog brandstof, munitie en andere gevaarlijke stoffen. In het Europese project North Sea Wrecks werkten landen rond de Noordzee samen om de risico’s van deze oorlogsresten in kaart te brengen en de zee veiliger te maken.
Onderzoek naar verborgen gevaren
In het project North Sea Wrecks werkten onderzoekers, overheden en bedrijven uit Nederland, België, Duitsland, Denemarken en Noorwegen samen. Zij onderzochten vijftien wrakken op de bodem van de Noordzee.
Tijdens onderzoeksvaarten verzamelden de partners gegevens en namen zij monsters van water, bodem, vissen en mosselen. Zo kregen zij meer inzicht in de gevolgen van lekkende stoffen voor het milieu. Uit het onderzoek bleek dat sommige wrakken schadelijke stoffen afgeven aan hun omgeving.
Beeld: Sven Bergmann, German Maritime Museum
Een team van North Sea Wrecks dat scheepswrakken onderzoekt
Slimme hulpmiddelen voor risicobeoordeling
Om de risico’s beter te kunnen beoordelen, ontwikkelden de projectpartners verschillende hulpmiddelen. Zo maakten zij een databank met informatie over wrakken en achtergebleven munitie. Ook ontwikkelden zij de risicotool WRECKNS.
Met deze tool kunnen overheden bepalen welke wrakken de grootste risico’s vormen. Daardoor kunnen zij prioriteiten stellen en gerichter maatregelen nemen. De ontwikkelde methode is ook bruikbaar in andere zeegebieden.
Beeld: Katrine Juul Andresen / Aarhus University
Een duikoperatie van North Sea Wrecks in de Noordzee
Van onderzoek naar beleid
De resultaten van het project dragen bij aan beter beleid voor de Noordzee. De opgedane kennis is opgenomen in aanbevelingen van internationale organisaties die zich bezighouden met de bescherming van de Noordzee.
Hierdoor delen landen informatie over wrakken, munitie en milieurisico’s beter met elkaar. Ook werken zij nauwer samen aan de aanpak van deze grensoverschrijdende problematiek.
Kennis delen met professionals en publiek
Het project besteedde veel aandacht aan kennisdeling. Er kwam een internationale summerschool voor studenten en professionals. Daarnaast reisde een tentoonstelling langs verschillende locaties in de Noordzeelanden.
Hierdoor maakten duizenden bezoekers kennis met de verborgen erfenis van oorlog op de bodem van de Noordzee. Zo groeit niet alleen de kennis bij experts, maar ook het bewustzijn bij het brede publiek.
North Sea Wrecks: Risicobeoordelingstool
De Risicobeoordelingstool helpt overheden en onderzoekers om de risico's van scheepswrakken in de Noordzee in kaart te brengen. De tool gebruikt gegevens over onder andere de lading, de staat van het wrak en de omgeving om te bepalen welke wrakken de grootste risico's vormen. Zo kunnen betrokken organisaties beter bepalen welke wrakken als eerste onderzocht of aangepakt moeten worden.
Bekijk de video over de risicobeoordelingstool op YouTube.
Publicatiedatum: 10 juli 2026